Header Graphic
 

Sok Pomidorowy

Świeży sok pomidorowy to esencjonalny, zdrowy, niskokaloryczny napój, o ogromnym bogactwie witamin i minerałów a w dodatku tani i łatwo dostępny.

  Pomidor to roślina pochodząca z Ameryki Środkowej gdzie jak się wydaje uprawiana była już kilka wieków przed naszą erą.

 Stąd od czasów kolonizacji pomidor zaczął zdobywać Europę i świat choć na sukces trzeba było czekać bowiem dość długo roślina ta była traktowana jako ozdobna. Prawdziwe zmiany przyniósł dopiero 19-ty wiek.

  Dziś w sensie ilości pomidor jest drugą po ziemniaku uprawianą rośliną, zresztą w sensie botanicznym pomidor i ziemniak to nieodlegli kuzyni (zwróćmy uwagę na uderzające podobieństwo liści!).

Włoska nazwa pomidora to „Pomo d’oro” czyli złote jabłko (gwoli prawdy oddzwierciedlająca pomarańczowo-żółty kolor pierwszych „pół-dzikich” jeszcze pomidorów). To ta właśnie nazwa przywędrowała do Polski – być może nawet bezpośrednio z królową Boną.

Natomiast nazwa angielska „tomato” pochodzi bezpośrednio z jednego z dialektów Azteków, którzy zwali ten owoc „tomatl”.

Pomidorowe Ciekawostki

  Pierwowzór pomidora to roślina wieloletnia (bylina), ale w naszym klimacie skutkiem niskich temperatur zimowych oraz łatwości wychowania nowych sadzonek, pomidor stał się rośliną jednoroczną.

pomidory z krzaka

Typowe pomidory z krzaka (ang. vine-ripened)

  W sensie botanicznym pomidor jest owocem (powstaje w wyniku zapylenia kwiatu) a dokladnie to jagodą, jednakże w życiu nie zawsze nauka ma ostatnie słowo szczególnie gdy w grę wchodzą (duże) pieniądze. W praktyce przyjęło się, że owoce stanowią deser, zaś dodatki towarzyszące głównemu daniu obiadowemu (stąd też i pomidory), zaliczane są do warzyw.

Podobnie zresztą rzecz ma się w przypadku zielonej fasoli, ogórków, bakłażanów, cukini....

  Co więcej, ponieważ w wielu krajach w tym w USA obowiązują inne taryfy podatkowe (celne) dla owoców (zwykle mniejsze) a inne dla warzyw (większe), w tychże Stanach w imię finansowych interesów Wujka Sama, decyzją Sądu Najwyższego ustanowiono, że pomidory to warzywa! A ponieważ z Wujkiem Samem nie można żartować, pomidory zmuszone zostały przyjąć decyzję sądową jako fakt...

Współczesny pomidor

  Dzisiejsze pomidory oferowane w handlu to hybrydy powstałe drogą licznych krzyżówek mających na celu stworzenie owocu o regularnym kształcie, jednorodnym czerwonym kolorze, łatwym w przechowaniu i odpornym na choroby i zarazy. Jak wiemy z doświadczenia ogródkowego pomidory łatwo padają ofiarą nie tylko pasożytów i wirusów (najpowszechniejszy to tzw. tytoniowy) ale i pleśni czy tzw „rdzy” objawiającej się czarnymi plamami....

Efekt tego „ulepszania” to najczęściej bezsmakowe i bezzapachowe choć zwykle pięknie się prezentujące pomidory, które niestety czarują głównie nieskazitelną formą i kolorystyką.....

Pomidory te zbierane są w niedojrzałej jeszcze postaci (zielone i twarde), przechowywane (i transportowane) w niskich temperaturach a proces ich dojrzewania następuje u odbiorcy handlowego w atmosferze etylenu!

Własne pomidory ogródkowe, nie mają tak regularnych kształtów, czerwień miejscami ustępuje zieleni, ale smakowo zwykle nie mają sobie równych.

20-ty wiek przyniósł prawdziwą plejadę (ponad 7000) odmian pomidorów, wśród których wymienić należy (głównie pod względem formy i wymiarów):

  • wielkoowocowe (ang. Beefsteak) – to tradycyjna najliczniejsza grupa pomidorów o dużych owocach i sporej wadze,
  • owalne (w kształcie) pomidory przypominające dużą śliwkę lub gruszkę (ang. Plum and Pear Tomatoes) Pomidory te charakteryzują się mniejszą zawartością wody w miąższu toteż zwykle używana są na sosy, przeciery, koncentraty itp....
  • Pomidory czereśniowe – ang. cherry tomatoes (małe w wielkości do 2,5cm, słodkawe zwykle stosowane do sałatek),
  • Pomidory gronowe – ang. Grape Tomatoes (jeszcze mniejsze niż czereśniowe, również używane do sałat oraz dekoracji),
  • Pomidory Campari (średnie rozmiary, słodkawe, soczyste i o pięknym bukiecie zapachowym).

 pomidory czeresniowe

Pomidory czereśniowe są bardzo dekoracyjne

   W ostatnich latach popularność zdobywa tzw. uprawa bezglebowa pomidorów (ang. hydroponic, hydroculture). Uprawa taka polega na podawaniu roślinom (w tym przypadku pomidorom) pokarmu w postaci wodnych roztworów najczęściej zjonizowanych minerałów zaś „mechanicznym” czynnikiem stabilizującym jest ceramiczny granulat, żwir.....

Skład wodnego roztworu dobierany jest pod kątem naturalnych potrzeb rośliny jak również wymaganego efektu końcowego (kolorystyka, aromat itp...). Niestety oprócz łatwości takich upraw na masową skalę, łączą one w sobie niebezpieczeństwo łatwości „manipulacji” na równie szeroką skalę składnikami roztworu wodnego.....

Profil Odżywczy Pomidorów

  Jednym z najważniejszych organicznych składników znajdujących się w pomidorach jest należący do karotenów Likopen. Najbardziej widoczny znak obecności likopenu to czerwony kolor pomidora. Mniej widoczny i mniej znany fakt to jego silne właściwości --> anty-oksydacyjne.

Co ciekawe, bioaktywność likopenu nie zmniejsza się a raczej nawet wzrasta po obróbce termicznej pomidora. Tak więc wszelkie przetwory pomidorowe jak sosy, zupy, koncentraty czy popularny ketchup nie odbierają nam tego co cenne – czyli likopenu (nawiasem mówiąc dodając do pomidorów trochę oliwy z oliwek dodatkowo zwiększamy przyswajalność likopenu).

Ale likopen to tylko jeden z licznych fitoskładników zawartych w pomidorach. Z innych wymienić należy flawonoidy (w tym kwercetyna, kemferol...) karotenoidy, kwasy organiczne (kumarynowy, ferulowy ....)....

Pomidory to kopalnia witamin - przede wszystkim dużej ilości witaminy --> C ale również i witaminy -->A, B1, -->B2 (ryboflawina), -->B3 (niacyna), -->B5 (kwas pantotenowy), -->B6 (pirodyksyna), -->B9 (kwas foliowy) i -->K.

Zawierają również wiele -->minerałów jak np. potas, molibden, mangan, miedź, magnez, żelazo, fosfor....

I oczywiście ciągle niedoceniany -->błonnik tak nieodzowny dla naszego układu trawiennego i zdrowia.

Właściwości Zdrowotne.

  Likopen to jeden z silnych przeciwutleniaczy, któremu środowisko naukowe dość zgodnie przypisuje działanie anty-nowotworowe (w szczególności w przypadku raka piersi i prostaty). Wiele schorzeń nowotworowych spowodowanych jest chronicznym stresem oksydacyjnym prowadzącym do degeneracji materiału genetycznego nic więc dziwnego, że rośliny o silnych właściwościach anty-oksydacyjnych działają prewencyjnie.

Natomiast znana właściwość niacyny to wpływ na obniżenie poziomu złego --> cholesterolu LDL co jest czynnikiem zmniejszającym ryzyko (spowalniającym) proces postępowania miażdżycy.

 

                  Wydaje się zresztą, że to nie tylko niacyna ale generalnie kombinacja fitoskładników których bogatym źródłem są pomidory tak zbawiennie wpływa na nasz układ krwionośny. Wspomnianym fitoskładnikom przypisuje się regulację poziomu tłuszczów we krwi, spowalniania procesu zestalania się lipidów (tworzenia się płytek) mających tendencję do przylegania do wewnętrznych ścianek naczyniowych a tym samym ich zawężania.

Likopen jako silny pigment wydaje się również chronić ludzką skórę przed szkodliwym działaniem promieniowania UV i generalnie poparzeniom skutkiem nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne (opalanie). Sprzyja tym samym zachowaniu przez skórę swych cech świeżości i młodości!

  Panuje również przekonanie, że pomidory w tym sosy i przeciery pozwalają zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia jak i uciążliwość przebiegu zapaleń układu moczowego.

Mała ilość sodu przy sporej ilości potasu sprzyja redukcji ciśnienia krwi. Potas niezbędny jest również w procesie neurotransmisji jak i kontrakcji mięśni w tym mięśnia sercowego.

Sok Pomidorowy

  Niestety najpopularniejsze przetwory pomidorowe uzyskiwane są w procesie obróbki termicznej (wszelkie przeciery, soki na zimę, ketchup, sosy .... ) i dostępne są głównie w postaci konserw. Poza utratą wielu cennych substancji bioaktywnych oraz witamin skutkiem poddaniu wysokiej temperaturze, soki sklepowe (konserwowe czy butelkowane) dodatkowo zawierają substancje „smakowe” w tym sporo soli oraz cukru co niestety „wypacza” bogaty bilans odżywczo-zdrowotny świeżego soku pomidorowego (uzyskanego ze świeżych pomidorów organicznych).

sok pomidorowy

Sok pomidorowy szczególnie z "zielonymi dodatkami" smakuje i prezemtuje się wspaniale!

  Świeży domowy sok pomidorowy wymaga zwykle kilka dodatków smakowych, ale z powodzeniem mogą być one naturalne jak np. ząbek czosnku, trochę zielonego selera, pietruszki lub bazylii (w tym również kilka listków do dekoracji), do tego trochę czarnego pieprzu i być może odrobinę soli. Sok pomidorowy najlepiej smakuje po schłodzeniu co najłatwiej osiągnąć wrzucając kostkę lodu.

Popularne soki na bazie pomidorów to tzw. V8 (8-siem warzyw). Typowy skład oprócz soczystych pomidorów to zielenina (szczaw, zielony seler, zielona sałata...), marchew, trochę cebuli, ząbek czosnku, i cytryna ale tak naprawdę to jest tu ogromne pole dla wyobraźni i preferencji smakowych konsumenta.

Ze względu na obecność chemii w pomidorach sklepowych (pestycydy i im podobne) dobrze jest obrać pomidory ze skórki zanim przetworzymy je na sok w sokowirówce lub wyciskarce soku. Na szczęście po uprzednim sparzeniu jest to czynność dość prosta!
Biorąc pod uwagę, że świeżo wyciśnięty sok pomidorowy oprócz kopalni substancji odżywczych zawiera również dużo błonnika przy niewielu kaloriach, sok ten jest doskonałym napojem dla osób odchudzających się.

Reasumując - sok pomidorowy dostarcza organizmowi niezbędnych składników odżywczych, ma małą wartość glikemiczną (pomidory zawierają niewiele cukrów), daje szybkie poczucie sytości (jest esencjonalny) a jednocześnie ma małą wartość kaloryczną. Tak więc pełne połączenie przyjemnego z pożytecznym.

Niestety pomidory nie poddają się łatwo przeróbce na sok ani w sokowirówkach ani w wyciskarkach soku. Nie znaczy to, że jest to niemożliwe ale raczej uciążliwe ze względu na częste zatykanie mikrosita. Dobrym rozwiązaniem wydaje się być stosowanie blendera. Bowiem cel jest taki sam – rozerwanie membran komórkowych celem wydobycia maximum substancji odżywczych i podanie ich naszemu układowi trawiennemu jak to się zwykło mówić „na widelcu”, czyli w postaci łatwo-przyswajalnej.

Dla pełności tematu wspomnijmy jeszcze inną znaną (i docenianą) postać soku pomidorowego znaną jako „Krwawa Mary” (ang. - Bloody Mary).

Zbieranie i przechowywanie pomidorów

  Wybieramy pomidory o intensywnym kolorze, o gładkiej, niepopękanej skórce, jędrne....
Przy wyborze pomocny jest również nos, jako że przyjemny, silny aromat obiecuje bogaty bukiet smakowy, zaś jego brak raczej coś zbliżonego do „ziemniaka”. Jak wspomnieliśmy powyżej, większość pomidorów sklepowych zrywana jest w postaci zielonej.

sok-v8

Typowe składniki soku V8

 Dla „zmylenia” konsumenta niektórzy producenci reklamują pomidory jako „dojrzewające na krzaku” (ang. vine-ripened). Niestety jest to raczej chwyt marketingowy, bowiem w praktyce pomidory te również zerwane były w zielonej postaci, jedyna różnica to fakt, że przetrzymano je na krzaku nieco dłużej.
Oczywiście nie mamy tych dylematów przy zbiorze pomidorów z własnego ogródka, bowiem tam ciągle rządzą prawa natury a nie producenta.

Pomidory przechowujemy niemyte w temperaturze pokojowej ale bez ekspozycji na słońce. Nie poleca się przechowywania w lodówce, bowiem niskie temperatury (poniżej 7C) niweczą piękny aromat pomidorów oraz prowadzą do „mączności” konsystencji. Proces utraty aromatu jest częściowo odwracalny, jednakże wymaga czasu w temperaturze pokojowej.

Ponieważ pomidory są również bardzo popularne w postaci przetworów, kilka słów na ten temat. Pomidory mają odczyn kwasowy toteż opakowania metalowe o ile źle zabezpieczone mogą podlegać korozji. Co więcej, jednym ze stosowanych przez producentów zabezpieczeń metalu są powłoki z dodatkiem tzw. BPA (bisphenol A) uznawanego za rakotwórczy. Tak więc jeżeli tylko mamy wybór powinniśmy sięgać po opakowania szklane.

Uwagi

                     Zielone pomidory mają również swoich zwolenników szczególnie w postaci gotowanej lub kiszonej (kto pamięta piękny film „Fried Green Tomatoes”?). Nie należy jednak konsumować ich w dużych ilościach bowiem zawierają one sporą ilość toksycznego alkaloidu zwanego solaniną (substancja ta występuje również obficie w liściach i łodygach pomidorów). Solanina nie ulega rozkładowi pod wpływem wysokiej temperatury (gotowania) lecz jedynie pod wpływem dojrzewania.

Faktem jest jednak, że solanina obecna jest również w dojrzałych już pomidorach aczkolwiek w bardzo niewielkich ilościach. Może to być jednak wystarczające do wywołania reakcji alergicznych w ludzkim organiźmie (co niestety jest dość częstym zjawiskiem), pozbawiając tym samym wielu przyjemności konsumpcji kolejnego rajskiego owocu - pomidora).

Pomidorowe soki sklepowe zwykle zawierają wiele dodatków smakowych w tym soli i cukru, które negują wiele cennych właściwości zdrowotnych pomidorów (sól zwiększa ciśnienie krwi a cukry jak wiadomo to nadwaga). Dotyczy to zresztą większości przetworów na bazie pomidorów. Dla własnego dobra, kupujący powinien uważnie przeczytać notę producenta umieszczoną na opakowniu, pod kątem składników zawartych w produkcie.

A teraz pora na krótki filmik przedstawiający świeży, domowy sok pomidorowy choć niestety w języku angielskim.....

 ..... ale przecież obraz jest wart więcej niż tysiąc słów :-)




Uwaga: Powyższy tekst ma character wyłącznie informacyjny. Prosimy o zapoznanie się z Klauzulą Odpowiedzialności